انتخابات و سیاست خارجی

رامتین رضایی: عضو هیئت تحریریه

نمی توان انکار نمود که برآمدن یک حکومت از دل یک انتخابات علاوه بر مشروعیت سیاسی در داخل افزایش قدرت چانه زنی در محیط منطقه ای و بین المللی را نیز با خود به همراه خواهد داشت. روزهای اخیر و منتهی به انتخابات ریاست جمهوری در ایران بهانه ای بود که در خصوص رابطه این دو پدیده یعنی سیاست خارجی و انتخابات و یا به عبارت بهتر تاثیر انتخابات بر سیاست خارجی یک دولت تحلیل مختصری صورت بگیرد.
به رغم معتبر بودن گزینه فوق یعنی افزایش قدرت چانه زنی دولت برآمده در انتخابات در سطح جهانی و منطقه ای اما با توجه به گسترش و افزایش کمی و کیفی تکنولوژی ارتباطات و اطلاع رسانی در جهان از دهه نود میلادی به این سو پدیده انتخابات در کشورهای برگزار کننده آن و نسبت به دولت برآمده از آن می تواند به مانند شمشیر دو لبه عمل نماید. شواهد قابل توجه و متعدد از زمان پایان جنگ سرد به این سو نشان می دهد که دولت های برآمده از انتخابات لزوما با افزایش قدرت چانه زنی مواجه نبوده بلکه حتی پیروزی آن ها در انتخابات آن ها را با مشکلاتی در داخل و خارج از مرزها مواجه ساخته است.
موارد متعددی نشان می دهد که احزاب یا جناح های پیروز در انتخابات در کشورهایی مانند روسیه، اوکراین ، ونزوئلا ،ترکیه و حتی دولت اخیر در آمریکا با اقبال چندان مناسبی در سطح افکار عمومی جهان مواجه نگردیده و از قدرت چانه زنی چندان  مناسبی نیز برخوردار نگردیدند. این نوشتار اساسا در پی وقایع نگاری و یا توصیف صرف تاثیر انتخابات بر سیاست خارجی نیست . آنچه در ادامه به آن پرداخته خواهد شد ارائه مدل یا الگو هایی است که می توانند به تضعیف یا تقویت قدرت دولت پیروز در انتخابات بینجامد.
-آزاد و رقابتی بودن انتخابات
هر چه میزان آزاد بودن و رقابتی بودن یک انتخابات بیشتر و فزاینده تر باشد قدرت و توان چانه زنی و تعیین کنندگی دولت برآمده از آن در سیاست خارجی نیز فزونی خواهد گرفت. درست در نقطه مقابل هر چه یک انتخابات غیر رقابتی تر و فرمایشی باشد نه تنها دولت پیروز در آن از تقویت مواضع درسیاست خارجی بهره مند نمی گردد بلکه فشارها و ناملایمات بیشتری نیز در این حوزه به عنوان ناقض دموکراسی و حقوق بشر متحمل خواهد گردید.
-میزان تایید نتیجه انتخابات
در سالیان اخیر موارد متعددی از برگزاری انتخابات در کشورهای مختلف در آسیا،آفریقا و آمریکای لاتین مشاهده شده که نسبت به نتیجه یا فرایند سالم و قانونی برگزاری آن تشکیک و تردید وجود داشته است. به عنوان مثال در رفراندوم اخیر قانون اساسی در ترکیه مخالفان تخلفات گسترده در این همه پرسی را مورد اعتراض قرار دادند. بالا بودن میزان تشکیک و تردید نسبت به نتیجه یک انتخابات دولت برآمده از آن را با چالش های عدیده و فراوانی در سیاست خارجی مواجه خواهد نمود. در نقطه مقابل هرچقدر نتیجه انتخابات مورد تایید بوده و نسبت به آن تردید کمتری موجود باشد قدرت چانه زنی دولت برآمده از آن در عرصه بین المللی و منطقه ای نیز افزایش خواهد یافت.
-مطلق یا نسبی بودن پیروزی در اتخابات
هر چه دولت پیروز در انتخابات با میزان آراء و اختلاف بیشتری نسبت به رقیبان  خود به پیروزی دست یافته باشد به همان میزان بر توانایی تاثیرگذاری در سیاست خارجی خواهد افزود. در مقابل هر چه طرف پیروز در انتخابات با فاصله کمتری نسبت به رقیب یا رقیبان به پیروزی رسیده باشد در سیاست خارجی و خصوصا افکار عمومی جهان از قدرت آن تا حدودی کاسته خواهد شد. به عنوان مثال پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات اخیر آمریکا با یک اختلاف بسیار ناچیز نسبت به هیلاری کلینتون نتوانست اعتبار جهانی فوق العاده ای برای وی به ارمغان بیاورد.
-میزان حمایت و همراهی بازندگان
اما آنچه که اهمیت فراوانی درافزایش قدرت دولت برآمده از انتخابات دارد میزان حمایت ،همراهی و یا تایید بازندگان انتخابات از سیاست ها ، برنامه و خط مشی های دولت پیروز است. در سال های اخیر انتخابات و نتیجه آن در بسیاری از کشورها نه تنها نشان دهنده بلکه تسریع کننده شکاف های اجتماعی و سیاسی بوده است. به هر روی تایید و همراهی بازندگان و مخالفان از دولت پیروز ،افزایش قدرت چانه زنی در سیاست خارجی را به همراه خواهد داشت و در مقابل عدم حمایت و یا عدم همراهی از سوی بازندگان به چالشی بزرگ در عرصه بین المللی و منطقه ای برای دولت پیروز در انتخابات تبدیل خواهد شد.

 

تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل