گزارش نشست جهانی شدن دردانشگاه علمی کاربردی

رامتین رضایی

موضوع نشست: اهمیت و تبیین مفهومی جهانی شدن

سومین نشست از سلسله نشست های هم اندیشی علمی با موضوع جهانی شدن روز چهار شنبه مورخ20/5 /1395 در ساختمان شماره دو دانشگاه علمی کاربردی و با حضور ریاست محترم، معاونت محترم اموزش و جمعی از اساتید فرهیخته واحد 18 علمی کاربردی برگزار گردید.
گروهی از اندیشمندان که جهانی شدن را یک  فرایند  طبیعی و  سیر  تحول  تاریخی می دانند و گروهی دیگر از اندیشمندان که با طرح مفهوم جهانی سازی آن را یک پروژه متاثر از قدرت های بزرگ می دانند که هدف آن تخریب دیگر فرهنگ ها و تهی سازی انهاست. استاد فودازی ضمن اشاره به نظریه جامعه شناسانه رونالد رابرتسون  عنوان نمودند که یک فرهنگ جهانی در حال شکل گیری است و از همه جوامع می خواهد که در جدال با فرایند تجدد موضع و مسیر خود را بیابند. جهانی شدن بسترمناسبی برای رشد خاص گرایی های فرهنگی است.  اما با این حال از دیدگاه رابرتسون حرکت های ضد جهانی هم جزئی از جهانی شدن هستند و در این فرایند جنبش های هویت گرا می خواهند فرایندتجدد و جهانی را به زبان خاص خود برگردان کنند. به بیان کلی جهانی شدن با نفوذ پذیر ساختن  مرزها  و تخریب  فضا های  فرهنگی  و اجتماعی نسبتا بسته هویت سازی سنتی را نسبتا  دشوار  می سازد . در این  شرایط نوعی از بحران هویت شکل می گیرد که عبور از آن نیازمند  بازسازی هویتی  است.
رابرتسون در این شرایط از  مفهوم  "کنش بازاندیشانه" به عنوان فرایندی همسو با جهانی شدن و روشی برای بازیابی هویت ها در بستر جهانی شدن یاد می کند. به عبارت بهتر در فرایند جهانی شدن در عین از میان رفتن امکانات و شرایط هویت سازی سنتی امکانات و شرایط جدیدی فراهم می شود که براساس آن  فرد و جامعه می تواند هویت خود را بازسازی کند. در دیدگاه رابرتسون و والراشتاین جهانی شدن مجموعه ای از عدم تعادل ها و و ضدیت ها  هستند که در واقع  وجه دیگری  برای ایجاد تعادل به شمار می روند.
سخنران این نشست به دنبال مباحث نشست دوم هم اندیشی علمی صحبت های خود را با بحث در خصوص اهمیت جهانی شدن و ضرورت شناخت صحیح  و درک درست از این پدیده اغاز نمود. وی در چهار محور اهمیت بحث جهانی شدن و ضرورت شناخت انرا خاطر نشان ساخت. 1- رشد و توسعه غیر قابل تصور تکنولوژی ارتباطات و یا به عبارت بهتر ظهور عصر انقلاب ارتباطات که  نمود آن در تکنولوژی های نوین  ارتباطی  مانند:
ماهواره ، اینترنت و شبکه های اجتماعی تبلور یافته است. در جهان امروز اخبار واطلاعات با سرعتی سرسام اور مبادله گردیده و خبرها به سرعت وارد  مرزهای  ملی  شده و  از آن خارج می گردند. بنابر نظر تافلر ارتباطات تمامی وجوه زندگی ما را احاطه نموده است. 2-رشد و افزایش غیر قابل توجه مراودات تجاری و اقتصادی در سطح بین المللی : کالا و پول با سرعتی شگفت اور و در سطحی وسیع و جهانی مورد مبادله قرار گرفته و حجم عظیمی از تجارت خارجی را از حیث ورود و خروج  کالاها  به  مرزهای  ملی رقم  زده است. 3-توسعه بی سابقه مراودات انسانی از جمله توریسم و گسترش تعاملات روزافزون میان افراد در نقاط مختلف جهان 4- که اهمیت ویژه تری دارد. رشد و گسترش تعاملات فرهنگی: جهانی شدن تعاملات و مبادلات فرهنگی  میان جوامع را  بیش از  پیش  مهیا ساخته و فرد انسانی در جهان امروز بیش از گذشته با انواع مد ها، سبک ها و اندیشه ها مواجه گردیده و تحت تاثیر قرار می گیرد. در جهان امروز اگاهی هویتی به معنی شناخت از خود و شناخت از دیگران و یا به دیگر سخن شناخت تمایز میان خود /دیگری واقعیتی برجسته و انکار ناپذیر است.
بنابراین و با توجه به متغیر های یاد شده ضرورت مواجه علمی و شناخت دقیق ، اگاهانه و هوشمندانه جهانی شدن به منظور استفاده صحیح از مزایای آن و نیز تبدیل تهدیدات آن به فرصت های سازنده بسیار نمود می یابد. این امر نسبت به کشورهای در حال  توسعه از جمله کشورمان ایران اهمیت دو چندانی می یابد ، یعنی ضرورت شناخت صحیح از پدیده جهانی شدن و مواجه منطقی، راهبردی و علمی با این پدیده. به همین علت مساله جهانی شدن باید در کشورمان مورد تبیین و تدقیق علمی و کارشناسانه جدی و بیشتر قرار بگیرد. سخنران  این  نشست  در  ادامه  مفهوم  جهانی شدن  را  حد  وسط  و  میانه  دو  مفهوم یونیورسالیسم (جهان وطن گرایی) و ناسیونالیسم (ملی گرایی) عنوان نمود . یونیورسالیسم به معنی عدم تعلق فرهنگی و سرزمینی مشخص فرد انسانی و تعریف شدن هویت انسان در کلیت جهان در لوای یک حکومت متمرکز و واحد جهانی است. اما درست در نقطه  مقابل این مفهوم ناسیونالیسم یا ملی گرایی قرار دارد که به معنی حاکمیت  مطلق و  بی چون و چرای دولت ملی در قلمرو سرزمینی معین و مشخص و تعریف هویت فرد در چارچوب مرزهای ملی تثبیت شده است. سخنران این نشست جهانی شدن را  حد  میانه  و نیز تلفیقی از دومفهوم یاد شده دانست که در حاکمیت ملی دولت ها همچنان پابرجا بوده اما نه به صورت مطلق و بی چون و چرا، و ازسوی دیگر برخلاف یونیورسالیسم جهانی شدن به معنی از میان رفتن مرزهای ملی  نبوده و  به  حاکمیت و  هویت ملی  احترام می گذارد. در بخش پایانی سخنران این نشست ضمن تاکید بر انکا ر ناپذیری  پدیده  جهانی شدن به منظور مواجه علمی با آن و تبدیل  تهدیدات  به  فرصت ها در  عصر جهانی شدن عنوان نمود که همه کشورها خصوصا کشورهای در حال توسعه باید در سه حوزه مهم و اساسی خود را مهیا نمایند.  1-  در حوزه سیاسی :  تقویت جامعه  مدنی از طریق گسترش بازیگران غیر دولتی و نیز رسانه ها   2- در حوزه  اقتصای: خصوصی سازی و کاهش مداخله دولت در امر اقتصاد 3- در حوزه فرهنگی ازطریق تولید و باز تولید فرهنگی ضمن برخورداری از تعاملات و تبادلات فرهنگی در سطح جهانی. به باور سخنران این نشست جوامع در حال توسعه می توانند که ضمن حفظ و ارتقا فرهنگ و هویت ملی و بومی خود با فرهنگ و هویت جهانی نیز تعامل سازنده داشته و ضمن مهار تهدیدات آن فرهنگ و هویت خود را نیز در جهان مطرح سازند.



 تحریریه مجله ایرانی روابط بین الملل